محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
472
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
1 . جاء بالشّوك و الشّجر : أى جاء بكلّ شىء لكثرة ما جاء به ؛ و قيل ! معناه جاء فى جيش عظيم ( المستقصى فى أمثال العرب 2 / 38 ) : به جهت اشياء بسيارى كه با خود دارد ، گويى كه همه چيز را با خود آورده است . نيز در معنى اين عبارت گفتهاند : با سپاهى گران آمد . - م . ( 1 ) ( 302 / 3 مكرّر 5 - 6 ) مردم شام به پادشاه روم نامه مىنويسند و او را از آمدن تازيان آگاه مىسازند و پادشاه به آنان ، پاسخ مىدهد الأزدي ( دو نسخهء خطّى پاريس ) ورق 13 / ب ( 25 / الف - ب ) . مردمان شهرهاى شام به پادشاه روم نامه مىنويسند و او را از فرود آمدن تازيان آگاه مىسازند و از وى يارى مىخواهند . پادشاه در پاسخ آنان ، نظر خود را براى ايشان مىنويسد . . . متن نامهء [ مردم شام ] در دست نيست . وى به ايشان نوشت : من در شگفتم كه شما ، شمار تازيانى را كه به شام روى آوردهاند ، بسيار مىپنداريد و از من مدد مىخواهيد ، حال آنكه من به شمارهء ايشان و آن دسته از آنان كه آمدهاند ، آگاهترم . بىگمان شمار مردمان يكى از شهرهاى شما ، چند برابر بيش از شمار تازيانى است كه آمدهاند . با آنان روياروى گرديد و پيكار كنيد . چنين مپنداريد كه من اين نامه را به شما نوشتم تا از يارى رساندن به شما ، دريغ كنم . من ، سپاهيانى به سوى شما گسيل خواهم كرد كه از انبوهى ايشان ، زمين ، فضا را پر سازد . به دنبال آن ، مردمان شهرهاى شام به يكديگر نوشتند و به همهء تازيان همآيين خويش ، پيام داده آنان را به پيكار با مسلمانان فراخواندند . ايشان نيز به آنان ، پاسخ دادند .